Felç, beyne giden kan akışının aniden kesilmesiyle ortaya çıkan ciddi bir sağlık sorunudur. Kişi normal hissederken saniyeler içinde konuşma, hareket veya görme yetilerini kaybedebilir.
Uzmanlara göre felç iki ana şekilde oluşur: damar tıkanıklığı (iskemik) veya damar yırtılması (hemorajik). Kısa süren tıkanıklıklar ise geçici iskemik atak olarak adlandırılır.
Felç her yaşta ve cinsiyette görülebilir. Bazı risk etkenleri olasılığı artırır; bunlar kontrol edilebilir ve edilemez olmak üzere iki gruba ayrılır.
Kontrol edilebilir risk etkenleri
- Atriyal fibrilasyon
- Diyabet
- Aşırı alkol kullanımı
- Yüksek tansiyon
- Yüksek kolesterol
- Obezite
- Tıkayıcı uyku apnesi
- Hareketsiz yaşam
- Orak hücreli anemi
- Sigara veya elektronik sigara kullanımı
Kontrol edilemez risk etkenleri
- Cinsiyet
- Kalıtım
- Yaşın ilerlemesi
- Irk
Acil müdahale için belirtilerin hızlı tanınması önemlidir. Yüzde sarkma, kol güçsüzlüğü ve konuşma bozukluğu temel uyarı işaretleridir. Kişide bu belirtilerden biri görülürse hemen tıbbi yardım çağrılmalıdır.
İlk yardım sırasında bilinç yerinde ise baş hafifçe yukarı kaldırılıp yan yatırılmalı, sıkı giysiler gevşetilmelidir. Bilinçsizlik durumunda solunum ve nabız kontrol edilmeli; nabız yoksa kalp masajına başlanmalıdır. Yutma güçlüğü şüphesi varsa yiyecek veya içecek verilmemelidir.