İnfertilite, günümüzde en sık görülen üreme sağlığı sorunlarından biri olarak kabul ediliyor. Uzun yıllar boyunca bu konuda daha çok kadınların üreme sağlığı üzerinde durulurken, erkek faktörünün de gebeliğin oluşmasında önemli bir rol oynadığı vurgulanıyor.
Sperm üretimi ve kalitesi, yaşam tarzı, çevresel etkenler ve sağlık durumuna bağlı hassas bir dengeye sahip. Kadın Hastalıkları, Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı Prof. Dr. Bülent Tıraş, erkeklerde baba olmayı engelleyen risk faktörlerine dikkat çekiyor.
Sigara kullanımı, sperm sayısını azaltabiliyor, hareketliliği düşürebiliyor ve sperm yapısını bozabiliyor. Sigara dumanındaki toksik maddeler oksidatif stresi artırarak sperm hücrelerine zarar veriyor.
Yoğun ve uzun süreli alkol tüketimi, testosteron üretimini ve sperm oluşumunu olumsuz etkileyebiliyor. Bu nedenle çocuk sahibi olmayı planlayan erkeklerin alkol tüketimini gözden geçirmesi öneriliyor.
Obezite, hormonal dengeyi bozarak testosteron seviyelerinin düşmesine yol açabiliyor. Artan inflamasyon ve oksidatif stres de sperm kalitesini olumsuz etkiliyor.
Testislerin yüksek sıcaklığa uzun süre maruz kalması sperm üretimini azaltabiliyor. Sık sauna ve jakuzi kullanımı, yüksek sıcaklıklı ortamlarda çalışma veya dizüstü bilgisayarı kucakta uzun süre tutma gibi alışkanlıklar bu riski artırıyor.
Kontrolsüz kullanılan anabolik steroidler, dışarıdan alınan testosteronla birlikte sperm üretimini baskılayabiliyor. Bazı durumlarda sperm üretimi ciddi şekilde azalabiliyor veya geçici olarak durabiliyor.
Kronik stres, yetersiz uyku ve düzensiz yaşam tarzı hormonal dengeyi bozarak üreme sağlığını etkileyebiliyor. Bu etkenler bir arada olduğunda risk daha da artıyor.
Bazı ilaçlar ve tedaviler sperm üretimini etkileyebiliyor. Kanser tedavisi öncesi sperm dondurma gibi seçenekler, doğurganlığı korumak için değerlendirilebiliyor.
Varikosel, testis çevresindeki toplardamarların genişlemesiyle ortaya çıkıyor ve erkek infertilitesinde sık görülen durumlardan biri olarak biliniyor. Bu durum, testis sıcaklığını artırarak sperm kalitesini olumsuz etkileyebiliyor.