İran resmi haber ajansı IRNA’ya göre Meclis Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü Hasan Kaşkavi, komisyonun bugünkü toplantısında “Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı” adlı tasarının görüşülmesine devam edildiğini bildirdi.

Kaşkavi, önceki toplantıda ertelenen 3. maddenin kabul edildiğini açıkladı. Kabul edilen maddeye göre denizcilik, çevre, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta, güvenlik ve Hürmüz Boğazı’nda sağlanan diğer hizmetler karşılığında ücret alınacak.

Ücretin tahsil biçimi

Kaşkavi, söz konusu ücretlerin Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine izin verilen ülkelerin gemilerinden tahsil edileceğini söyledi. Ödemenin İran riyali veya Tahran’ın belirleyeceği başka bir para birimiyle yapılacağını belirtti.

Tasarıda Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan ülkelerin haklarına dikkat edildiğini ifade etti. Uluslararası hukuk ve kurallar çerçevesinde deniz ulaşımı özgürlüğünün tanınmasının yanı sıra kıyı ülkelerinin güvenlik ve egemenliklerine saygı gösterilmesi ve bu hakların ihlal edilmesinin önlenmesinin vurgulandığını aktardı.

Bölgesel kurallar vurgusu

Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nin kendine özgü kuralları ve koşulları bulunduğunu dile getiren Kaşkavi, Umman’ın 1982 tarihli Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ni kabul ettikten hemen sonra siyasi bir bildiri yayımladığını söyledi. Bu bildiride sözleşme hükümlerinin ülkesinin ulusal egemenliğini ve ulusal güvenliğini ihlal etmemesi gerektiğinin vurgulandığını belirtti.

Yasa tasarısının izleyeceği yol

İran’da bir yasa tasarısının kanunlaşması için önce ilgili Meclis komisyonunda maddelerin görüşülüp kabul edilmesi gerekiyor. Ardından komisyon raporu Meclis Genel Kuruluna sunuluyor; maddeler ve tasarının bütünü üzerinde oylama yapılıyor.

Genel Kurul tarafından kabul edilen metin Anayasayı Koruyucular Konseyine gönderiliyor. Konsey metni anayasa ve İslami ölçütler açısından inceliyor. İtiraz etmesi halinde tasarı yeniden Meclise dönüyor. Anlaşmazlık sürerse Düzenin Maslahatını Teşhis Konseyi devreye girebiliyor.

Konseyin onayından geçen metin son aşamada Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanarak yürürlüğe giriyor. Kaynakta tasarının Genel Kurul, Anayasayı Koruyucular Konseyi veya Cumhurbaşkanı aşamalarını tamamladığına dair bilgi yer almıyor; açıklama komisyon görüşmesi ve 3. maddenin kabulüyle sınırlıdır.

Bilinen olguların özeti

  • Açıklama IRNA’ya dayandırıldı; sözcü Hasan Kaşkavi.
  • Görüşülen metin adı: Hürmüz Boğazı’nın Güvenliğinin ve Kalkınmasının Sağlanmasına Yönelik Stratejik Eylem Planı.
  • Önceki toplantıda ertelenen 3. madde kabul edildi.
  • Ücret kalemleri: denizcilik, çevre, özel durumlarda yakıt ikmali, sigorta, güvenlik ve diğer hizmetler.
  • Tahsilat, geçişine izin verilen ülkelerin gemilerinden; İran riyali veya Tahran’ın belirleyeceği para birimi.
  • Tasarıda kıyı ülkelerinin hakları, deniz ulaşımı özgürlüğü ile güvenlik ve egemenliğe saygı vurgulandı.
  • Kaşkavi, Umman’ın 1982 sözleşmesi sonrası siyasi bildirisini örnek gösterdi.

Kaynak, ücret tutarı, uygulama takvimi, hangi ülkelerin geçişine izin verileceği veya tasarının nihai kanunlaşıp kanunlaşmadığı konusunda ek sayı veya sonuç vermiyor. Bu nedenle metinde yalnızca komisyon sözcüsünün aktardığı hususlar yer almaktadır.